Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’na ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi Resmî Gazete’de yayımlandı. 2026–2030 dönemini kapsayan planda 50 üniversitede temel yapay zekâ dersi, 10 bin uzman ve 100 bin uygulama profesyoneli hedefi var.
Plan, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek; kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları uygulamada birlikte çalışacak. Genelgede planın insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda hayata geçirileceği belirtiliyor. Hedef, Türkiye’nin yapay zekâyı yalnızca kullanan değil; geliştiren, üreten ve yöneten ülkeler arasında konumlanması.
Dört eksen, on altı eylem
Plan, her biri dört eylem içeren dört eksen üzerine kurulu; toplamda 16 öncelikli eylemden oluşuyor:
- Fark Et — yapay zekâ okuryazarlığı, insan kaynağı, veri ekosistemi ve hukuki çerçeve
- İstifade Et — hesaplama altyapısı ile kamuda ve özel sektörde yaygınlaştırma
- Üret — finansman, yerli modeller, robotik ve yapay zekâ büyüme alanları
- Yönet — uluslararası yatırım, yapay zekâ diplomasisi ve güvenlik düzenlemeleri
Eğitim ve insan kaynağı hedefleri
Planın öğrenciyi en doğrudan ilgilendiren kısmı “Fark Et” ekseninde toplanıyor. Öne çıkan sayısal hedefler şöyle:
| Hedef | Ölçek |
|---|---|
| Yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi | 2 yıl içinde 5 milyon vatandaş, 81 il |
| Temel yapay zekâ dersi açılacak üniversite | 2027 sonuna kadar en az 50 üniversite |
| İleri düzey yapay zekâ uzmanı | 10 bin kişi |
| Yapay zekâ uygulama profesyoneli | 100 bin kişi |
| Veri merkezi kurulu gücü | 2030’a kadar 1 GW |
Buradaki “uzman” ile “uygulama profesyoneli” ayrımı tercih yaparken işine yarar. İlki modeli kuran, eğiten ve optimize eden profili tarif ediyor: matematik, istatistik ve programlama ağırlıklı bir lisans zemini gerektiriyor. İkincisi ise yapay zekâyı kendi alanında — sağlıkta, tarımda, hukukta, tasarımda, üretimde — verimli kullanan profil. İkinci gruptaki 100 bin kişilik hedef, sayının büyüklüğüyle şunu söylüyor: yapay zekâ yalnızca mühendislik bölümlerinin konusu olarak kurgulanmıyor.
Üniversite tarafındaki karşılığını Kampüste Yapay Zekâ: Yeni Bölümler Açılıyor yazımızda ele almıştık. Yeni bölümler açılırken, mevcut bölümlerin müfredatına temel yapay zekâ derslerinin eklenmesi de planın açık taahhütlerinden biri.
Altyapı ve yatırım tarafı
Plan, insan kaynağının yanında donanım ve sermaye hedefleri de içeriyor: 10 milyar doları aşan özel sektör yatırımının harekete geçirilmesi, araştırma ve büyüme fonlarıyla girişimlerin desteklenmesi, en az 2 bin kamu veri setinin araştırmacıların erişimine açılması. Toplamda 2030’a kadar 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer hedefleniyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, planın Türkiye’yi yapay zekâ alanında “yatırım, yetenek ve yenilikçi teknolojiler merkezi” hâline getirmeyi amaçladığını belirtti.
Bir eylem planı, kendiliğinden sonuç üretmez; takvime bağlanmış taahhütler listesidir. Öğrenci açısından asıl mesele, bu takvimin nerede karşına çıkacağını bilmek: 2027 sonuna kadar 50 üniversitede açılacak temel yapay zekâ dersleri, kamuya açılacak veri setleri ve erişime sunulacak hesaplama kapasitesi. Bölüm tercihini bugün yapıyorsan, tercih ettiğin üniversitenin bu başlıklarda nerede durduğunu şimdiden sormak mantıklı olur.